ดูยังไงกันแน่พระแก้ว 25 พุทธศตวรรษจากปากช่างคนที่เคยสร้างมากับมือ

สำรองพื้นที่

 

สารบัญ

หน้า 9

 

(ต่อ) 1.2 การอบลดอุณหภูมิ Annealing Process กล่าวเฉพาะโรงงานส่วนมากในไทย

 

ตารางการอบลดอุณหภูมิแผ่นนี้ใช้กับเนื้อแก้วคริสตัลสูตร Full Lead Crystal ที่มี PbO ในอัตรา 24-30% ซึ่งช่วงหลังมานี้ ผมคิดว่า การสร้างพระแก้วซึ่งเป็นสิ่งเคารพสูงสุด เราควรเลือกใช้แก้วคริสตัลไปเลย อีกทั้งหลังๆนี้ เราสามารถเลือกก้อนแก้วเพื่อการหลอมต่อได้จากหลายค่ายมาก รวมทั้งจีนที่ผลิตเป็นแมส ราคาถูกเกือบเหมือนกับให้เปล่าแล้ว

 

การอบลดอุณหภูมิในชิ้นงานแก้ว

 

วันนี้ผมพบตารางการอบลดอุณหภูมิของแก้วโซดาไลม์ซิลิก้าใบหนึ่ง เข้าใจว่าน่าจะใช้ได้กับแก้วโบโรซิลิเกตด้วย (หากช่างแก้ววิทยาศาสตร์ท่านใดมีใบตารางของแก้ววิทยาศาสตร์ช่วยโพสต์ไว้ด้วยครับ

 

โรงงานหลอมแก้วในไทยส่วนหนึ่ง (หลายโรงงาน) เลือกใช้ตารางอบลดอุณหภูมิที่เริ่มจุด Annealing ที่ 560C. โดยใช้สายพานเหล็กลากตลอดความยาวของเตา ตั้งแต่จุดแรกถึงจุดอุณหภูมห้องใช้เวลา 4 ชั่วโมง.

 

บางโรงงานแก้วจะมีการสร้างชิ้นงานแก้วที่มีความหนา 2 - 3 ระดับ ส่วนมากจะเป็นแจกัน ถ้วย จาน ชาม ซึ่งมีความหนา 5 - 6 ม.ม. พวกนี้ 4 ช.ม. เขาอบถึงไฟแล้ว แต่ถ้าพระแก้วที่มีความหนาเกิน 10 ม.ม. เขาต้องการอบนานกว่านั้นมาก ดังนั้นจากตารางจะเห็นได้ว่า เขาต้องอบไม่ต่ำกว่า 33 ช.ม. ขึ้นไปในกรณีพระแก้วที่ไม่หนามาก ถ้าหนามากๆหรือลิ่มตัวเล็ก ลิ่มเดือยตัวผู้ยิ่งเล็กแก้วจะยิ่งหนา พระแก้วยิ่งหนายังต้องการอบนานเกิน 48 ช.ม. ไปอีก

ดังนั้น พระแก้วหนาไป ตามคำกล่าวของช่างแก้วในยุโรป เขายังพูดกันถึง 96 ช.ม. ตัว Stress จึงจะไม่หลงเหลืออยู่เลย อย่างไรก็ดี ต่อให้ตัว Stress ยังหลงเหลืออยู่ มันก็ไม่ได้ทำให้แตกในปีแรกๆ ยิ่งนานปี ตัว Stress ก็อาจลดความรุนแรงลงเรื่อยๆ

 

อย่างไรก็ดี บางโรงงานมีเตาอบ 2 ชนิด คือเตาอบสายพานเหล็กที่ใช้เวลาอบแค่ 4 ชั่วโมง กับเตาอีกชนิดหนึ่งคือเตาอบถ้ำ (ภาษาช่างแก้วสมัยนั้นบางคนเรียกเตาอบอุโมงค์) ที่ใช้เวลาการอบนาน 12 ชั่วโมง เตาชนิดหลังนี้ ผมเคยใช้สร้างพระแก้วหน้าตัก 9 นิ้วเนื้อแก้วตันๆมาแล้ว ความจริงต้องใช้เวลาการอบนาน 96 ชั่วโมงขึ้นไป แต่พระแก้วนั้นก็ไม่แตกในปีแรกๆ ดังนั้น พระแก้ว 25 พุทธศตวรรษหน้าตัก 5 นิ้วที่มีลิ่มเดือยตัวผู้อัดด้วยแล้ว เขาจะไม่แตกในปีแรกๆแน่นอน

ดังนั้น เราจึงพบพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษที่แตก คอหัก ระเบิด ร้าว แตกสะไบเฉียง และแตกหักในลักษณะต่างๆในช่วง 5 - 10 ปีแรกหลังจากสร้างเสร็จ ปีหลังจากนั้นความเครียดของตัว Stress จะค่อยๆทุเลาลง จนพอผ่านไป 50 ปี เจ้าตัว Stress ก็อาจจะค่อยๆหมดพิษสงลงครับ

 

คำตอบ : คำตอบของผมอาจจะไม่ถูกใจใครหลายๆคน ในฐานะที่ผมเป็นหัวหน้าของทีมช่างแก้วที่สร้างชิ้นงานแก้วหลากหลายชนิด มีทั้งโคมไฟ แจกัน ทั้งแก้วหนาแก้วบาง ทั้งขนาดเล็กถึงขนาดใหญ่เส้นผ่าศูนย์กลาง 70 ซ.ม. ก็มี โป๊ะแก้วโคมไฟถนนหนาถึง 12 ม.ม. ก็มี รวมถึงพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษที่หนาเกินโคมถนนไปมาก แต่ใช้เวลาอบเท่ากับโคมถนนคือแค่ 4 ช.ม. ในสายตาผมจึงเหลือแค่เรื่องคุณภาพ คุณภาพที่เราควรได้จากการสร้างรูปเคารพสูงสุด มีความเรียบ ตึง เนียนของผิวพระแก้ว มีความใสของสีน้ำแก้ว และมีความที่มีตัว Stress หลงเหลืออยู่น้อย นี่คือคุณภาพที่ผมมองหา มากกว่าแค่ว่าพระปางไหน รุ่นไหน หรือของสำนักไหน

 

บางท่านอาจจะหวังว่า ผมจะตอบว่า พระแก้วของสำนักไหน? หรือปางไหน? หรือรุ่นไหน? หรือสีอะไร? ที่น่าสะสม แต่พอผมตอบว่า ควรมุ่งเน้นที่คุณภาพของการสร้าง ที่ดีควรต้องผิวตึง เรียบ เนียน ไม่ขรุขระ ไม่เป็นรอย ไม่เป็นเส้น ทั้งนี้เพราะช่างปั๊มแก้วทุกคนจะรู้ดีว่า ถ้าเขาทั้งทีมทำถูกต้อง พระแก้ว 25 พุทธศตวรรษที่สร้างออกมาจะดีเช่นนี้เอง

ส่วนเรื่องการอบที่ส่วนมากมักไม่ค่อยถูกต้องนั้น ผมคิดว่า องค์พระแก้วที่มี Stress ในระดับรุนแรง ที่แตกก็แตกไปแล้ว ที่ยังอยู่ก็น่าที่จะไม่ค่อยเป็นอะไรแล้ว*

หมายเหตุ
ทุกอย่างเป็นไปตามกฏตามหลักวิทยาศาสตร์ครับ ท่านที่สนใจเรื่อง Stress of glass สามารถเจาะลึกเรื่องนี้โดยเฉพาะได้

 

ผมขอลองยกตารางการอบลดอุณหภูมิ Annealing Process ของชิ้นงานแก้วที่มีความหนาใกล้เคียงกับพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษขนาดหน้าตัก 5 นิ้วนะครับ ถ้าอนาคตมีการสร้างพระแก้วที่มีชนิดและขนาดอย่างเดียวกับพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษ มีการอัดด้วยเดือยตัวผู้ใหญ่เท่ากับที่เคยผ่านมา ว่า ความจริงต้องอบอย่างไร?

 

บันทึก : ถึงอนุชนคนรุ่นหลังที่จะสร้างพระแก้วที่เลียนรูปแบบ ทั้งชนิดของแก้วก็ยังเป็นแก้วโซดาไลม์ซิลิก้า ขนาดของเดือยตัวผู้ก็เท่ากับของเดิมๆ

เมื่อท่านขึ้นรูปเสร็จ นำเข้าปากเตาอบ ถ้าเป็นผม ผมจะกะว่า ความหนาที่แท้จริงต้องวัดตรงที่หนาและตันมากที่สุด ส่วนมากจะเป็นบริเวณทรวงอก แต่บางองค์ก็อาจเป็นบริเวณอื่นๆได้ โดยผมกะว่า ความหนาที่แท้จริงที่ตันๆน่าจะอยู่ที่ 26 ม.ม. ขึ้นไป บางองค์อาจจะถึง 30 ม.ม. ได้ ผมจึงขอเลือกตารางบันทัดที่ 4

 

บันทัดที่ 4 สามารถใช้อบกับความหนาตั้งแต่ 25 ม.ม. ขึ้นมาจนถึง 38 ม.ม. ใช้เวลาทั้งสิ้น 33 ช.ม. หรือถ้าเป็นภาษาชาวบ้านก็คือ 1 คืนกับอีก 2 วัน นี่คืออย่างน้อยที่สุดนะครับ

สาเหตุที่ผมพูดว่าน้อยสุด ก็ต้องช่างเตาอบที่มีวิจารณญาณถึงจะรู้ครับ เช่น ถ้าหากมีบางช่วงเกิดสะดุด อุณหภูมิลดลง อันอาจจะเกิดจากผนังเตารั่วกระทันหัน หรือไฟดับ อาจจะถึงกับต้องไปตั้งต้นใหม่ (หากจำเป็น)

 

บันทึก : บันทึกถึงอนุชนที่ต้องการสร้างพระแก้วหน้าตัก 9 นิ้วที่ไม่รวมฐาน ในภาพนี้ผมได้ทำการจดบันทึกขนาดไว้ ตอนนั้นผมสร้าง และจดบันทึกไว้ ความหนาขององค์นี้อยู่ที่ 110 ม.ม. หรือ 4.5 นิ้ว แต่เนื่องจากเป็นแก้วคริสตัล จึงต้องใช้ตารางใบนี้นะครับ

เลือกบันทัดที่ 10 ใช้เวลาอบที่ถูกต้องก็ต้อง 8 วัน 8 คืน