เรื่องเด่น เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันจันทร์ที่ ๑๗ สิงหาคม ๒๕๖๙

เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน วันจันทร์ที่ ๑๗ สิงหาคม ๒๕๖๙

​

 

วันนี้ตรงกับวันจันทร์ที่ ๑๗ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ กระผม/อาตมภาพรับภาระหนักประจำปี คือเป็นกรรมการตรวจยกหมู่บ้านรักษาศีล ๕ ต้นแบบประจำปีงบประมาณ ๒๕๖๙ ในเขตปกครองคณะสงฆ์หนกลางทั้ง ๒๓ จังหวัด

โดยปีนี้เราเริ่มตรวจที่ภาค ๑๕ ก็คือ จังหวัดราชบุรี สมุทรสงคราม เพชรบุรี และประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งการตรวจประเมินหมู่บ้านรักษาศีล ๕ ของปีนี้นั้นเริ่มต้นที่จังหวัดราชบุรี โดยลงที่หมู่บ้านต้นมะขาม หมู่ที่ ๔ ตำบลดอนกระเบื้อง อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ซึ่งการตรวจประเมินหมู่บ้านต้นมะขามนี้ เมื่อไปถึงก็ได้เห็นว่าเป็นหมู่บ้านของพี่น้องชาวไทยเชื้อสายมอญ

ตั้งแต่การตรวจประเมินครั้งก่อน ๆ ที่ผ่านมา พวกกระผม/อาตมภาพในฐานะกรรมการตรวจประเมินด้านต่าง ๆ ก็ได้ปรารภกันแล้วว่า ส่วนใหญ่แล้วพี่น้องชาติพันธุ์ต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นมอญ เป็นกะเหรี่ยง เป็นทวาย หรือเป็นไทยญวน เป็นลาวครั่ง เหล่านี้เป็นต้น มีความเป็นอันหนึ่งอันเดียว สามัคคีกลมเกลียว อยู่ในศีลในธรรม และมีวัฒนธรรมของตนเองที่ชัดเจนอยู่แล้ว

ดังนั้น..ในแต่ละจังหวัดที่ยกขึ้นมาให้หมู่บ้านนั้น ๆ เป็นหมู่บ้านรักษาศีล ๕ ต้นแบบ ถือว่าเป็นการกระทำที่ถูกต้อง แต่ก็แค่เป็นการไปช่วยประทับตรารับรองให้เขาเท่านั้น โดยเนื้อแท้แล้ว หมู่บ้านทั้งหลายเหล่านี้นั้นได้กระทำคุณงามความดีพวกนี้อยู่แล้ว ในเมื่อเป็นเช่นนั้น พวกเราที่เป็นคณะกรรมการจึงต้องร่วมกันพิจารณาให้ดี ว่าจะยกเอาคุณสมบัติด้านใดของหมู่บ้านนั้นขึ้นมาสรรเสริญบอกกล่าวให้รู้โดยทั่วถึงกัน

โดยเฉพาะผู้ที่ชนะการประกวดในระดับภาคนั้น จะต้องไปประกวดกันในระดับหน หรือว่าระดับประเทศต่อไปอีก ในเมื่อเป็นเช่นนั้น ความเด่นของแต่ละหมู่บ้านที่จะแสดงออกมาเมื่อตอนจัดนิทรรศการในส่วนกลาง จึงเป็นเรื่องที่เราท่านทั้งหลายจะต้องช่วยกันดึงออกมาให้ชัดเจนที่สุด เพื่อให้เอกลักษณ์อัตลักษณ์ต่าง ๆ ทั้งหลายเหล่านั้น ได้ปรากฏชัดต่อผู้อื่น เพื่อเป็นเครื่องยืนยันถึงคุณงามความดีของเขาทั้งหลายเหล่านั้นออกมาอย่างชัดเจน

 

โดยเฉพาะในส่วนของหมู่บ้านดอนกระเบื้อง อำเภอโพธารามแห่งนี้ กระผม/อาตมภาพมาถึงก็เหมือนกลับมาบ้านตนเอง เนื่องเพราะว่าพระเดชพระคุณพระราชวชิรานุสิฐ, ผศ.ดร. (ปราโมทย์ ปโมทิโต ป.ธ. ๙) นั้น ท่านเป็นอาจารย์สอนกระผม/อาตมภาพ ตั้งแต่สมัยที่เรียนประกาศนียบัตรกิจการคณะสงฆ์ แล้วภายหลังก็เจริญก้าวหน้าขึ้นมา เป็นรองเจ้าคณะจังหวัด จนเป็นเจ้าคณะจังหวัดในปัจจุบัน

เจ้าคณะอำเภอโพธารามก็คือพระครูวิสุทธานันทคุณ, ผศ.ดร. เจ้าอาวาสวัดเขาช่องพราน นั่นก็เป็นเพื่อนร่วมรุ่นเรียนปริญญาเอกมาด้วยกัน

รองเจ้าอำเภอโพธารามก็คือพระมหาสมคิด อตฺถสิทฺโธ ป.ธ. ๗ เจ้าอาวาสวัดหนองโพนั้น ก็เป็นเพื่อนร่วมรุ่นพระอุปัชฌาย์

แม้กระทั่งพระสังฆาธิการรูปอื่น ๆ อย่างเช่นพระครูภาวนาโชติคุณ, ดร. เจ้าอาวาสวัดถ้ำสิงห์โตทองนั้น ก็คือเพื่อนร่วมรุ่นปริญญาเอกอีกเช่นกัน มองไปทางไหนก็พรรคพวกทั้งสิ้น แล้วยังมีบรรดาพระสังฆาธิการระดับรอง ๆ ลงมา ที่ไปถึงก็มากราบฝากเนื้อฝากตัวเป็นการใหญ่ บอกว่ามีโอกาสก็จะไปกราบหลวงพ่อเล็กถึงวัดท่าขนุนด้วย

กระผม/อาตมภาพต้องบอกว่า ถ้าจะไปกรุณานัดล่วงหน้า เนื่องเพราะว่าแทบจะไม่ค่อยได้อยู่วัด โดยเฉพาะในช่วง "ไฮซีซั่น" ก็คือการตรวจประเมินเพื่อยกหมู่บ้านรักษาศีล ๕ ต้นแบบนี้ เราจะต้องทำให้เสร็จสิ้นลงภายในก่อนวันที่ ๓๐ กันยายนของปี ไม่เช่นนั้นแล้วก็ไม่สามารถที่จะเบิกจ่ายงบประมาณได้ จึงต้อง "หัวหกก้นขวิด" อยู่ข้างนอก อย่างชนิดที่เรียกว่าแทบจะกินจะนอนอยู่บนรถ ไม่สามารถที่จะให้ทุกท่านไปพบได้ทุกเวลาอย่างที่ต้องการ

เมื่อไปถึง กระผม/อาตมภาพก็ได้ไปเดินดูนิทรรศการต่าง ๆ เพื่อหาข้อมูลก่อน โดยเฉพาะปีนี้กระผม/อาตมภาพไม่ได้ตรวจประเมินด้านนิทรรศการหมู่บ้านรักษาศีล ๕ แต่ว่าต้องกลับมาตรวจประเมินด้านการปฏิบัติธรรมอีกเช่นเคย เนื่องจากคณะกรรมการท่านอื่น ๆ ประท้วงว่า ไม่มีความสามารถที่จะให้คะแนนด้านการปฏิบัติธรรม เพราะว่าเป็นสิ่งที่เป็น "ปัจจัตตัง" ไม่สามารถจะนำออกมาให้เห็นเป็นรูปธรรมได้

กระผม/อาตมภาพนั้นถึงแม้ว่าจะไปเดินดูนิทรรศการ แต่ก็ได้สอบถามญาติโยมทั้งหลาย ไม่ว่าจะเด็กหรือผู้ใหญ่ โยงเข้าหาเรื่องของการปฏิบัติธรรม อย่างเช่นว่า "มาวัดบ่อยหรือไม่ ? ใส่บาตรเป็นประจำหรือเปล่า ? วันพระมานอนวัดรักษาศีลอุโบสถหรือไม่ ? บ้านช่องอยู่ไกลใกล้วัดวาเท่าไร ? มาวัดปีละประมาณกี่ครั้ง ?" เหล่านี้เป็นต้น ซึ่งข้อมูลเหล่านี้จะว่าไปแล้วเป็นข้อมูลที่เป็นรูปธรรม เพียงแต่ว่าเราจะรู้จักสอบถามหรือไม่เท่านั้นเอง..!

 

ครั้นชมนิทรรศการเสร็จสรรพเรียบร้อย ท่านพระครูโสภณปริยัติคุณ เจ้าอาวาสวัดดอนกระเบื้อง ก็นิมนต์เข้าไปฉันภัตตาหารเพล ซึ่งบรรดาพี่น้องชาวมอญนั้น ต่างคนก็ต่างนำเอาภัตตาหารเพลมาถวายพระ มากมายจนไม่มีที่ให้วาง จนกระทั่งหลายอย่างต้องนำมาตั้งซ้อน ๆ กัน พวกเรามองหน้ากันแล้วก็หัวเราะ ไม่รู้เหมือนกันว่าจะทำอย่างไร ของใครอยู่ใกล้ก็ฉันของคนนั้นแล้วกัน..ประมาณนี้..!

ครั้นเสร็จสรรพเรียบร้อยก็รอเวลาเพื่อที่จะไปสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในวัด ซึ่งทุกครั้งที่เราไปแต่ละสถานที่ ถ้ามีการตรวจประเมินในวัด ก็จะไปกราบสักการะสวดมนต์ถวายองค์พระประธานในอุโบสถของวัดนั้น ๆ ถ้าหากว่าเป็นหมู่บ้าน มีพระพุทธรูปประจำสถานที่อยู่ ก็ไปกราบพระด้วยกัน ถ้าหากว่าเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์อื่น ๆ อย่างเช่นว่าศาลปู่ตา ก็แผ่เมตตาให้กับปู่ตาเจ้าที่ทั้งหลายเหล่านั้น

เรื่องพวกนี้นั้นคณะกรรมการศีล ๕ ของเรามีการประพฤติปฏิบัติจนเป็นปกติ กระผม/อาตมภาพเดินเข้าอุโบสถไป หลวงพ่อโพไซดอน - พระเดชพระคุณพระเทพสมุทรวัชราจารย์ (จรัล สิริธมฺโม) ประธานคณะกรรมการขับเคลื่อนโครงการหมู่บ้านรักษาศีล ๕ หนกลางก็รออยู่ก่อนแล้ว อีกสักครู่หนึ่ง พระเดชพระคุณพระธรรมวชิรสุนทร (ประเทือง อาภาธโร ป.ธ. ๔) ประธานคณะกรรมการบริหารกลาง โครงการหมู่บ้านรักษาศีล ๕ ก็ตามมา ตามด้วยท่านเจ้าคุณอาจารย์ปราโมทย์ แล้วก็ ผศ.ดร.สุรศักดิ์ (พระครูวิสุทธานันทคุณ, ผศ.ดร.) เจ้าคณะอำเภอ เหล่านี้เป็นต้น

ครั้นกราบพระ สวดมนต์ถวายและถ่ายรูปหมู่รวมกันแล้ว ก็ไปเดินดูนิทรรศการอย่างเป็นทางการอีกครั้งหนึ่ง น่าเสียดายที่ว่าวัฒนธรรมมอญหลายต่อหลายอย่างนั้น ทางหลวงพ่อประธานไม่มีโอกาสได้สัมผัสด้วยตนเอง เนื่องเพราะว่าหลวงพ่อโพไซดอน ท่านมาถึงหลังเพลไปแล้ว พวกเราที่ได้รับประทานข้าวแช่ตำรับมอญ ได้รับประทานแกงเลียงตำรับมอญ ต่างก็พากันอธิบายให้ท่านทราบว่ารสชาติมีเอกลักษณ์อย่างไรบ้าง ?

ครั้นชมนิทรรศการจนเสร็จสิ้น กลับขึ้นไปยังสถานที่ตรวจประเมิน ซึ่งก็คือศาลาการเปรียญ ก็มีการถวายสักการะต่อประธานในที่นั้น ซึ่งก็คือหลวงพ่อโพไซดอนนั่นเอง แล้วหลังจากนั้นก็เป็นการเจริญพระพุทธมนต์เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว มีการเปิดกรวยถวายสักการะต่อพระบรมฉายาลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระฉายาลักษณ์ของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา จากนั้นถึงเข้าทำการตรวจประเมิน

 

กระผม/อาตมภาพเมื่อรับหน้าที่หมวดที่ ๓ ด้านการปฏิบัติธรรม แต่ก็ตั้งข้อสังเกตให้กับหมวดอื่น ๆ เขาด้วย เนื่องเพราะว่าข้อมูลนี้ส่งมาทางออนไลน์ตั้งแต่เบื้องต้น อย่างเช่นเขากล่าวกันว่า ในหมู่บ้านต้นมะขามนี้ มีการร่วมกันเลี้ยงโคนมเป็นสหกรณ์ เพื่อที่จะส่งนมวัวให้กับทางสหกรณ์โคนมหนองโพ เมื่อมีขี้วัวจำนวนมาก ก็เลยนำมาทำปุ๋ย นำมาเลี้ยงไส้เดือน แต่ไม่ได้บอกว่าเลี้ยงแล้วเอาไส้เดือนไปทำอะไร ? ได้แต่บอกว่าเอาดินที่ได้จากการเลี้ยงไส้เดือนมาทำเป็นปุ๋ยอินทรีย์ เหล่านี้เป็นต้น

หรือว่าที่มีผู้พิการปี ๒๕๖๗ จำนวน ๑๘ คน ปี ๒๕๖๘ จำนวน ๑๕ คน ปี ๒๕๖๙ จำนวน ๑ คน ตั้งข้อสังเกตว่าจาก ๑๘ คนมา ๑๕ คนยังพอฟันธงได้ว่าเสียชีวิตไป แต่จาก ๑๕ คนมา ๑ คน ถ้าเสียชีวิตก็ออกจะเกินไป..! ขอให้เจ้าของซึ่งรับหน้าที่ในหมวดนั้น ๆ ช่วยสอบถามให้ด้วย เหล่านี้เป็นต้น แล้วก็ได้ความกระจ่างว่า ความจริงแล้วบรรดาผู้พิการในปัจจุบันมีอยู่ ๓๔ คน เพียงแต่ว่าในส่วนของการลงทะเบียนผู้พิการนั้น แต่ละปีลงทะเบียนมาตามจำนวนที่บอกกล่าว พวกเราไปเข้าใจว่าเป็นจำนวนของผู้พิการที่มีอยู่ในแต่ละปี จึงได้แนะนำวิธีการว่า ต่อไปให้ลงยอดของผู้พิการที่มีอยู่ทั้งหมด ไม่ใช่ว่ามาลงแค่จำนวนที่ลงทะเบียน ทำให้ตกอกตกใจกันแบบนี้..!

ส่วนกระผม/อาตมภาพได้บอกถึงความน่าเสียดายว่า วัดดอนกระเบื้องไม่ได้เป็นสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัด ดังนั้น..อย่างน้อยต้องโดนตัดไป ๑ คะแนน เพราะทางคณะกรรมการกำหนดว่า หมู่บ้านต้นแบบนั้น ๆ ถ้าหากว่าอาศัยวัดปฏิบัติธรรม วัดนั้นจะต้องเป็นสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดด้วย ในเมื่อเป็นเช่นนั้น โดนตัดไป ๑ คะแนน ถ้าไปชิงกันในระดับภาคหรือว่าระดับหน แล้วแพ้คนอื่นแค่คะแนนเดียว จะเป็นอะไรที่น่าเสียดายมาก..!

จึงขอฝากผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดราชบุรีเอาไว้ด้วยว่า เอกสารการจัดตั้งสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดแค่ ๓ - ๔ หน้าเท่านั้น ถ้าหากว่าพระท่านรักสงบ ไม่ต้องการมายุ่งกับเอกสารทั้งหลายเหล่านี้ ก็ให้นักวิชาการศาสนาประจำสำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดราชบุรีสักคนหนึ่ง ไปทำการสัมภาษณ์หลวงพ่อเจ้าอาวาส แล้วก็ลงข้อมูลทั้งหลายทั้งปวงให้ครบถ้วน ให้ท่านเซ็นขอตั้งเป็นสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัด แล้วส่งขึ้นไปตามลำดับชั้น ก็จะได้เป็นสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดในเวลาไม่นาน

หรือไม่ถ้าหากว่าทราบว่าปีหน้าในบ้านไหนหรือวัดไหนที่จะเป็นเจ้าภาพ เพื่อยกขึ้นเป็นหมู่บ้านรักษาศีล ๕ ต้นแบบ ถ้าวัดนั้น ๆ ยังไม่ได้เป็นสำนักปฏิบัติธรรม ก็ให้รีบดำเนินการโดยเร็ว

 

อีกส่วนหนึ่งก็ขอฝากไว้กับท่านรองผู้ว่าราชการจังหวัดหญิง (นางสาวปิยะฉัตร ไพชนม์) ที่มาร่วมงานด้วย ว่าในส่วนของชุมชนบ้านต้นมะขามนั้น ควรอย่างยิ่งที่จะได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นชุมชนคุณธรรมของจังหวัด คาดว่าในเวลาเพียงปีเดียว ก็คงจะข้ามจากชุมชมคุณธรรมระดับส่งเสริม ระดับพัฒนา ระดับต้นแบบ ขึ้นไปเป็นต้นแบบโดดเด่นอย่างแน่นอน เนื่องเพราะว่าท่านพร้อมทุกอย่างแล้ว ขาดแต่เพียงเอกสารเท่านั้น..!

กรรมการแต่ละท่านก็ให้ความเห็นกันไปต่าง ๆ ตามที่ตนเองได้พบเห็นและรับผิดชอบในหมวดนั้น ๆ จนกระทั่งท้ายสุดก็ปิดการตรวจประเมิน โดยที่บ้านต้นมะขาม หมู่ที่ ๔ ตำบลดอนกระเบื้อง อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ได้รับการยกขึ้นเป็นหมู่บ้านรักษาศีล ๕ ต้นแบบของจังหวัดราชบุรี ส่วนจะไปเป็นต้นแบบของภาค ๑๕ หรือว่าหนกลาง หรือว่าเข้าไปถึงระดับประเทศหรือไม่นั้น ? ก็ขึ้นอยู่กับคณะกรรมการแต่ละหมวดว่าให้คะแนนแล้ว ถึงเวลารวมกันแล้วได้เท่าไร ? มากน้อยกว่าคนอื่นเขาหรือไม่ ?

ครั้นถ่ายรูปหมู่ร่วมกันเสร็จสรรพเรียบร้อยแล้ว กระผม/อาตมภาพก็ได้บอกลาบรรดาเพื่อนพระสังฆาธิการ ตลอดจนกระทั่งกรรมการทั้งหมด เดินทางฝ่าฝนกลับสู่ที่พัก พรุ่งนี้ต้องเดินทางไปตรวจประเมินหมู่บ้านรักษาศีล ๕ ต้นแบบให้กับจังหวัดสมุทรสงครามต่อไป

สำหรับวันนี้ก็ขอเรียนถวายพระภิกษุสามเณรของเรา และบอกกล่าวแก่ญาติโยมแต่เพียงเท่านี้

พระครูวิลาศกาญจนธรรม, รศ.ดร.
เสียงธรรมจากวัดท่าขนุน
วันจันทร์ที่ ๑๗ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙
(ถอดจากเสียงเป็นอักษร โดย เผือกน้อย)